Nina Shahrokhi ©.Persian edition, First published in Hamshahri newspaper Tehran November 2004

 به نام خدا

 

ترجمه كتاب هايي كه به زبان معماري نوشته شده اند، آن هم از ديدگاهي عرفاني و ايراني كار ساده اي نيست؛ حس وحدت The Sense of Unity: The Sufi Tradition in Persian Architecture يكي از كتاب هايي است كه با وجود اينكه محور موضوعاتش بررسي سنت عرفاني در معماري ايراني بود، بسيار دير به فارسي ترجمه شد. زماني كه حدودا 30 سال از تاليف كتاب گذشته بود و كتاب در جامعه حرفه اي معماران و شهرسازان كشور جاي خود را باز كرده بود، با تلاش سازمان زيباسازي شهر تهران، و با هدف حفاظت و احياي هويت و اصالت معماري، ترجمه اي متناسب با موضوع، نسبتا سنگين اما سنجيده و دقيق به مخاطبان عرضه شد.

نادر اردلان و لاله بختيار نويسندگان كتاب هستند. اردلان يكي از مهندسان معمار ايراني و بختيار دانش آموخته حقوق، طراحي، ادبيات و تاريخ هنر است. حس وحدت در واقع برآيند دو نوع تفكر و انديشه است؛ اردلان و بختيار كوشيده اند تا سنت غني و متنوع ايراني را در پس شيوه تفكر پر راز و رمز عارفانه اي جاي دهند. پرداختن به جزئيات به اندازه كليات از خصوصيات بارز كتاب است. در اين كتاب براي اولين بار بينش هاي سنت فرهنگي ايرانيان به مخاطبان غربي عرضه شده است. محور اصلي بحث در كتاب، واقعيات بروني و دروني است به اين شكل كه براي شناخت معماري ايراني بايد نه تنها واقعيت بروني و گذراي آن، بلكه واقعيت دروني و ذاتي اش را جست وجو كرد. نام آشناي لويي كان كه در قسمت سپاسنامه آورده شده است، نيز جالب توجه و سندي بر تاييد روش ادراك نويسندگان در بررسي موضوع است.

سه بخش شكل شناسي مفاهيم، مفهوم صور سنتي و درجات تحقق شالوده اصلي كتاب را تشكيل مي دهند.بخش اول با مصراع زيباي : ما چو نائيم و نوا در ما ز توست، آغاز مي شود و با تعريف واژه هاي شريعت، طريقت و حقيقت ادامه مي يابد. نمودار هاي مختلف و عكس هاي گوناگون كه در لابه لاي مطالب كتاب گنجانده شده اند به فهم دقيق تر و موردي مطالب كمك مي كنند.

در پيش در آمد كتاب از زبان ناشر آن سازمان زيباسازي شهر تهران مي خوانيم: كتاب حس وحدت به رغم شهرتي كه نزد جامعه حرفه اي معماران و شهر سازان كشور دارد و با آنكه نزديك به 30 سال از تاليف آن مي گذرد، متاسفانه تا كنون به حلّيه اي فارسي آراسته نبود.سازمان زيبا سازي شهر تهران در جريان تلاش خود براي كشف، حفاظت و احياي هويت و اصالت معماري و به اميد آنكه باب تعامل را در شناخت ساحات اصيل معماري از ديدگاه ژرف بگشايد، اين كتاب ارزشمند را در ترجمه اي سنجيده و دقيق به علاقمندان تقديم مي كند.... شايد حس و حدت جزو معدود كتاب هايي باشد كه به معماري گذشته ايران با ديدي كمّي ننگريسته و اتفاقا تنها، جنبه كيفي فضاها و معماري آنها در آن مورد بررسي قرار گرفته است. تاثير انديشه هاي اسلامي بر معماري ايراني و همچنين درس هاي تصوف بر فضا به خوبي در آن بيان شده است. مفاهيم نمادها و صور سنتي با شيوه اي دلنشين جزئي از كل مباحث را تشكيل مي دهند.
كتاب حس وحدت، سنت عرفاني در معماري ايران، هر چند قلمي بالنسبه ثقيل دارد ولي منبعي منحصر به فرد در حوزه عرفان و معماري ايراني - اسلامي است.


موضوع مطلب :


۱۳۸۳/۸/۱٦ :: ۱٠:٠٢ ‎ق.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی

به نام خدا

 

مسئله سرقت ادبي و هنري درست همان زماني كه چيزي به نام ادبيات يا هنر مطرح شد، بوجود آمد، در واقع با آن خلق شد. همانگونه كه با خلق هر مفهوم، مفهوم مقابل و متضاد آن نيز پا به عرصه وجود مي گذارد. چندي پيش در يكي از مجلات گزارشي از يكي از عكاسان دهه 80 خواندم:ريچارد پرينس پانامايي.

 

پرينس گفته است:« بيشتر مردم آرزو دارند جاي شخص ديگري باشند و بعضي از ما دوست داريم جايمان را باكسي كه به او رشك مي ورزيم يا دوستش داريم حتي براي يك روز عوض كنيم تا ببينيم چگونه خواهد بود.آيا آن گونه كه هميشه درباره اش شنيده بوديم هست يا نه؟ البته كساني هم هستند كه از موقعيت خودشان راضي هستند.و هيچ وقت به چنين چيزهايي فكر نمي كنند و اين در مورد كسي مثل من صادق است. این افراد خرسند و راضي كساني هستند كه من هميشه مي خواهم مثل آنها باشم و سعي مي كنم جاي آن ها را بگيرم.»(۱)

 

پرينس به طور كاملا آشكارا دست به سرقت تصاوير مي زد ؛آنها را از مجلات جدا مي كرد و دوباره از آنها عكس مي گرفت!!!

ديدن كارهاي پرينس و مختصر مطالبي كه در مورد او خواندم مرا به اين فكر واداشت كه گاهي هم ممكن است گنج هايي بدون بردن رنج ميسر شوند!! در متن مجله اصطلاح بسيار جالبي براي كارهاي پرينس به كار برده شده بود.توليد تصوير بدون تلاش!

حال بياييد به حال معماري امروزمان نگاهي كنيم؛ لااقل نه براي معماري رايج در جامعه و حتي سعي در بهبود آن كه در زمينه آموزش معماري، طرح هاي دانشجويي كه من و امثال من آنها را بازتوليد كرده ايم! آيا اصطلاح توليد طرح بدون تلاش براي بسياري از آنها صادق نيست؟

نمي خواهم روش پرينس را نقد كنم، معلوماتش را هم ندارم اما شايد اگر گذشتن از يكسري معلومات و دانسته هاي از پيش تعيين شده توسط او نمي بود، هيچوقت نام او به عنوان عكاس و سپس نقاشي مطرح در دنيا بر سر زبان ها نمي افتاد.

 

پرينس گفته است:« احساس من در مورد توليد دوباره عكس ها يا استفاده از تصاوير موجود در دسترس مردم  اين است كه اين تصاوير مي توانند دوباره مشاهده شوند. در اينجا خود اثر است كه همه چيز را معين مي كند. اگر كار كس ديگر را

برداريد و به عنوان كار خودتان ارائه دهيد، مجبور نيستيد از حضار بخواهيد به گفته هاي شما در مورد آن اثر گوش دهند و اثري كه مي خواهيد توليد كنيد چندان تفاوتي با آنچه بيننده در نهايت دريافت مي كند، ندارد و اين را شايد بتوان تنزل يك اثر هنري ناميد. من با جمع كردن و عكس گرفتن دوباره از اين تصاوير تلاش مي كنم واقعيت را زير پا گذاشته و در واقع چيزي واقعي تر به آن ضميمه كنم. شايد كمي زود باشد اما من احساس مي كنم امروز هنر ديگر به كسي نياز دارد كه خوش بگذراند، اوقات زيادي را در سينماها بگذراند و توجه زيادي به اعتبار و آبروي خويش نداشته باشد.»(۲)(!!)

 

تازگي ها براي آخر متن هايم يك كشف جديد كرده ام، همانطور كه براي يكي از دوستان در پايان متني 4 صفحه اي به عنوان جمع بندي نوشته بودم!!

                    

                                 تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل


۱و۲:دو هفته نامه تنديس شماره ۳۶، صفحه ۸(ريچارد پرينس، اطوار گری پاپ)

 



موضوع مطلب :


۱۳۸۳/۸/۸ :: ۱:٤۱ ‎ب.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی

 

Nina Shahrokhi ©.Persian edition, First published in Iran newspaper Tehran October 2004

 به نام خدا

 
موضوع دكوراسيون داخلى خانه ها بحث جديد و تازه اى نيست. با يك نگاه كوتاه و اجمالى به سير روند تغيير سبك ها اين موضوع كاملاً مشهود است. اما دكوراسيون در هر دوره مفهوم تازه اى به خود گرفته است چنان كه گاهى به شدت افراطى و تزئيناتى و گاهى كاملاً حساب شده و منطقى نمودار شده است.
در ايران نيز اين موضوع برخلاف تصور اكثر ما از ديرباز وجود داشته و مورد توجه بوده است. خانه هاى ايرانى با سبك و سياق خاص خود طراحى مى شده اند و مبلمان خاصى در فضاهاى مختلف مورداستفاده بوده اند.
زندگى ماشينى دوره اى كه در آن هستيم و مشغله هاى كارى روزمره به خانه بار ديگر ارزشى دوچندان داده است.
همه ما به طور آگاهانه يا ناآگاهانه دست به طراحى دكوراسيون خانه خود مى زنيم. نتايج تحقيقاتى كه در اين زمينه انجام شده است بسيار جالب توجه است براى مثال در نمونه هاى متعددى كه در منطقه بركلى اوكلند مشاهده شده، بسيار جالب توجه است كه اتاق هاى خواب، يعنى تنها فضاى خصوصى ساكنين، به نحو جاذب و مطابق با سلايق شخصى افراد دكوراسيون مى شوند كه به طرز نمادينى نشان دهنده شخصيت صاحبان فضاست. اتاق هاى نشيمن ـ كه فضايى عمومى متعلق به ۶ يا ۸ نفر با شخصيت هاى متفاوت است ـ اندك و مختصر دكوراسيون مى شوند، شايد بيشتر به اين خاطر كه توافق برسر سليقه هاى فردى متمايز و به شدت شخصى، به آسانى حاصل نمى شود. جالب اينجاست كه بيشتر خانه هاى خانوادگى معمولى ممكن است نشان دهنده سازش متضادى باشد ميان اتاق هاى خواب، كه عملكردى اما غيرجذاب دكوراسيون شده اند از يك طرف و اتاق هاى نشيمن كه در آن از ميهمانان و خويشاوندان پذيرايى مى شود از طرف ديگر؛ اتاق هاى نشيمنى كه بهترين اثاثيه، نشان هاى خانوادگى، آثار هنرى، تصاوير و چيزهاى ديگرى از اين دست هستند و بيانگر خودجمعى خانواده مى باشند. تنها استثنا براى چنين الگويى ممكن است اتاق نوجوانانى باشد كه شديداً جنبه خصوصيات فردى به خود گرفته و بازتابى از تلاش هاى نوجوان براى دستيابى به شخصيت فردى متمايز از والدين است.
در تحقيق منتشر شده اى درباره اتاق هاى نشيمن، ادوارد لاو من و جيمز هاوس دريافته اند كه وجود يا فقدان اشيايى معين، اگرچه نه چندان دقيق، بر خصوصيت و شأن خانوادگى دلالت مى كند. اتاق نشيمن بيشتر از هر فضاى ديگرى در خانه اين دلالت ها را آشكار مى سازد، زيرا:
«اتاق نشيمن در حيطه اى قرار دارد كه معمولاً در معرض ديد ميهمانان است و از اين جهت وضعيت آن بايد در خور اين نقش باشد. بنابراين انتظار مى رود اتاق نشيمن بيش از ساير قسمت هاى خانه، تلاش هاى فردى آگاهانه و ناآگاهانه براى هويت جمعى خانواده را منعكس كند.»
خانه هاى امروزى ما همانند خانواده هاى امروزى جالب و متفاوتند. براى تغيير دكوراسيون داخلى يك خانه نوع نگاه افراد خانه و سلايق آنها چه در زمينه عملكردى و چه زيبايى شناختى حائز اهميت است. بدون توجه به سبك معمارى، اندازه يا عمر خانه، تغيير دكوراسيون داخلى خانه به وسيله خود شما به ارزش خانه تان به عنوان مكانى براى استراحت و لذت بردن از جمع خانوادگى و دوستان اضافه خواهد كرد.
جست وجو كردن سرگرمى هاى مورد علاقه خانواده و چگونگى گذران اوقات فراغتشان در طراحى دكوراسيون داخلى كمك شايانى خواهد كرد. انتخاب رنگ ها نيز تحت تأثير همين عامل است. براى مثال يك خانواده جوان با فرزندانى خردسال ممكن است رنگ هاى شادى را براى افزايش كارايى زمان يادگيرى و بازى انتخاب كنند. رنگ هاى درخشان مى تواند براى درها و چارچوب پنجره ها و يا براى هماهنگ كردن مبلمان ناهماهنگ استفاده شوند. خانواده اى كه افراد آن از سفرهاى پى درپى دور دنيا(!) لذت مى برد ممكن است ترجيح دهد كه طيفى از رنگ هايى را كه گلچينى از دسترنج هاى نفيس و قابل فهم طول سفر است انتخاب كند.



موضوع مطلب :


۱۳۸۳/۸/٧ :: ۱٢:٠٧ ‎ق.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی

حس وحدت از آن کتابهایی است که با باز کردن یک صفحه خیلی زود احساس می کنی که باید خواندنش را به زمانی دیگر موکول کرد.

نثر متکلف آن که پر است از جملات سخت و عجیب آنقدر در پیچ و خم دستوری اش می پیچاندت که از مفهوم غافل می شوی.

حس وحدت ترجمه ای است از:The Sense of Unity:The Sufi Tradition in persian Architectureنوشته نادر اردلان و لاله بختیار .اصل کتاب چیزی قریب به 30 سال پیش نوشته شده است.

 

جالب اینجاست که در قسمت در آمد کتاب به تقل از سازمان زیباسازی شهر تهران آورده شده است:

 

"کتاب حس وحدت به رغم شهرتی که نزد جامعه حرفه ای معماران و شهر سازان کشور دارد و با آنکه نزدیک به سی سال از تالیف آن می گذرد، متاسفانه تا کنون به حلّیه ای فارسی آراسته نبود.سازمان زیبا سازی شهر تهران در جریان تلاش خود برای کشف، حفاظت و احیای هویت و اصالت معماری و به امید آنکه باب تعامل را در شناخت ساحات اصیل معماری از دیدگاه ژرف بگشاید، این کتاب ارزشمند را در ترجمه ای سنجیده و دقیق به علاقمندان تقدیم میکند.  "

 

مسلما نمی توان منکر این مطلب شد که کتاب حاوی مطالب ارزشمندی است.شکل شناسی مفاهیم که شامل بخشهای فضا، شکل، سطح، رنگ و ماده است و نیز مطالبی در مورد مفهوم صور سنتی و درجات تحقق سرفصلهای اصلی کتاب هستند.

اما ای کاش ترجمه کتاب که قطعا کار طاقت فرسایی هم بوده است بوسیله خود مولفان انجام می گرفت. ما که هنوز ادبیات معماری مشخصی برای بیان اندیشه های نظریمان در معماری و در زبان فارسی نداریم ، همچنان بلا تکلیف مانده ایم که با چه واژه ها و شیوه ای مطالب را انتقال دهیم.آراسته بودن متنی که به خودی خود هم چندان به آسانی قابل درک نیست ، به حلّیه ای فارسی آیا تصمیمی درست بوده است؟

آیا چنین تصمیمی باعث آن نشده است که یکی از معدود و شاید اندک منابع ما در زمینه سنت عرفانی در معماری ایرانی مهجور واقع شود؟

با پرس و جوئی که از تعدادی از همکلاسانم داشتم، نظر همه بر این بود که حس وحدت را باید از ابتدا خواند تا آنرا فهمید و جالب اینکه هیچکدام هم جرات انجام چنین کاری را به خود نداده و به خواندن مطالب موردی که با پیش فرض قبلی مسلما خیلی هم اثر گذار نبوده بسنده کرده بودند.

 

 

برای آشنایی بیشتر با نوع نگارش کتاب بخشی از آن در زیر آورده شدن است:

 

"فضا چنانکه دیدیم ، در معماری و طرحریزی جامعه سنتی موقعیتی ازلی و مسلط برقرار می سازد.مفهوم زمان و صورت در حد تداومهای همزمان، موقعیتی کم اهمیت تر دارند.فضا _ همانسان که تمامی خلقت _ شامل امکاناتی هم فاعلی و هم انفعالی است.در قبال جنبه فاعلی فضاست که تصور زمان در حد حرکت پدید می آید.متقارنا، امکان انفعالی در ماده یا صورت بروز می کند که خود مستقیما فرآورده ای از این حرکت است..."

 

برای فهم هر قسمت کتاب باید آنرا بارها و بارها خواند و در ذهن ساده سازی کرد، مسلما در این روند بسیاری از مفاهیم امکان دارد عوض شود و یا با توجه به دانش و فهم خواننده تعبیر شود.

 

يک نتيجه سريع ، عصبی و دانشجويی(!): کتاب حس وحدت را هر طور شده باید خواند اما هرگز سعی نکنيد از آن نقل قول کنيد!

 

 



موضوع مطلب :


۱۳۸۳/۸/٢ :: ۱٠:٥٧ ‎ب.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی

به نام خدا

وبلاگ Archiclubدوباره در قالب جديدی فعاليت خود را آغاز کرد.با عضو شدن در اين وبلاگ می توانيد نوشته ها را از طريق ايميل دريافت کنيد.بخش های Photoblog وClubsاز جذابيت های اين وبلاگ عده ای از دانشجويان دانشکده معماری دانشگاه آزاد مشهد است.



موضوع مطلب :


درباره وبلاگ
نینا شاهرخی

آرشيو وبلاگ
RSS Feed
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ