دوشنبه ٢٤ اسفند ۱۳۸۳ :: ۱٠:۳٤ ‎ب.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی

به نام خدا

خاوير جي. پيوز Javier G. Pioz داراي مدرك Ph.D  معماري از دانشكده معماري سوپرير تكنيكال اسكول Superior Technical School)) مادريد است. مدرك فوق ليسانس خود را در طراحي بنا از دانشگاه كلمبيا در نيويورك گرفته و در طول تحصيل خود برنده بورسيه هاي تحصيلي مختلفي از آكادمي هنرهاي زيبا در رم، سالزبورگ و ... شده است. پيوز مدتي رئيس انجمن فرهنگي هيسپن نورث امريكن( Hispan-Northamerican) بود. او از سال 1987 مشغول تدريس در رشته معماري دانشگاه پلي تكنيك مادريد و سوپرير تكنيكال اسكول مادريد و معماري سي.اي. يو (CEU-Architecture ) مي باشد.

ماريا رزا سرورا Maria Rosa Cervera نيز داراي مدرك Ph.D معماري از دانشكده معماري سوپرير تكنيكال اسكول مادريد است. او نيز همانند پيوز در دوران تحصيل خود برنده بورسيه هاي تحصيلي بسياري شده است. از سال 2001 مشغول تدريس درس تركيب معماري  در دانشكده معماري آلكالاست، ضمن اينكه از سال 1988 تا 2002 نيز استاد معماري سي. اي. يو در مادريد بوده است. او در سال 2004 به عنوان رئيس دانشكده معماري سوپرير تكنيكال اسكول برگزيده شد.

گروه سرورا و پيوز در سال 1979 پايه گذاري شد. پس از تاسيس، فعاليتهاي اين گروه به خلق بناهاي استثنايي و رمز گونه اختصاص پيدا كرد. اين گروه تا كنون در طول فعاليت هاي حرفه اي خود برنده جوايز بسياري شده است. پروژه هايي مانند: مسابقه طراحي ساختمان مجلس چين در مادريد اسپانيا، مسابقه طراحي  بانك شهري اسپانيا در كاديز، مسابقه طراحي  مركز فرهنگي اسلامي در مادريد، مسابقه طراحي منطقه درماني بين المللي در شانگهاي و فستيوال ملي هنرهاي ويدئويي در كاديز.

سرورا و پيوز كتابهاي منتشرشده و سخنراني هاي بسياري  را در كارنامه حرفه اي خود به ثبت رسانده اند.

در سال 1993 ماريا رزا سرورا و خاوير پيوز كارگاه آموزشي بين المللي بيونيك و معماري را در كوئنكا(اسپانيا) پايه گذاري كردند، كه از آن زمان تا به حال پيشرفت هاي بسياري در زمينه آموزشي و پژوهشي در راستاي آموختن از طبيعت و تاثير گذاري آن بر تفكرات، هنرها و معماري معاصر كرده است. از سال 1997 اين گروه فعاليت هاي حرفه اي خود را به بسط معماري جديد و نظريات طراحي شهري كه از شناخت عميق منطق قوانين مربوط به انعطاف پذيري، قابليت سازگار شدن و صرفه جويي در انرژي موجود در تمام اجزاء طبيعت ناشي مي شود ، اختصاص داده است. در سال 1985 شركت شروع به اولين تجربه طراحي و ساخت سازه هاي پيچيده و پوياComplex and Dynamic)) نمود. در سال 1992 اين گروه، فعاليت هاي پژوهشي خود را به سازه هاي بيولوژيكي در طبيعت و تاثير آن بر مهندسي سازه هاي مدرن و معماري اختصاص داد. نتيجه اين تجربيات، كشف يك سازه جديد و مفهومي نوين براي ساخت و ساز بود: بيو استراكچرBio-Structure))

ثمره اين پژوهش ها دستيابي به يك مدل جديد و خارق العاده از فضاهاي عمومي بود كه ركورد ارتفاعي را تا 1228 متر افزايش مي داد. پس از ممكن شدن چنين ارتفاعي، بسط و گسترش مدل شهري جديد براي كلانشهر ها بر اساس اهداف پايدار و ارزشهاي انساني قرار گرفت.

اين مسكن بيو اكولوژيكال ابداعي با ظرفيت بالاي 100000 نفر، با استفاده عاقلانه از زمين يك طرز برخورد منطقي براي مجهز كردن محدوده زندگي انسان ها تلقي مي شود. دانشي كه دريچه اي به سوي آموختني هاي جديد قوانين طبيعي براي ايجاد تعادلي بين تكنولوژي و طبيعت  در فضاهاي شهري قرن بيست و يكم خواهد گشود.

ايده جديد و مدل معماري بيونيك گروه سرورا و پيوز تاثير بسياري بر مقامات بين المللي گذاشته است و خط سيري جديد در تجربه هاي نوين ايجاد كرده است. اين ايده با استقبال انجمن هاي آكادميك، حرفه اي و علمي بسياري در اروپا، امريكا و آسيا براي بروز و نمايش نظريات و نمونه هايشان مواجه شده است.

 

ذكر يك مشكل:

 

 بايد پذيرفت كه در ماهيت رشد شهري جهان سوم تجانس چنداني وجود ندارد و شايد اين امر با توجه به تعداد زياد و ماهيت متفاوت كشورهاي درگير موضوع تعجب آور نباشد، پايتخت ها ار تجمعات كوچك جمعيتي با كمتر از 20000 نفر در منطقه اقيانوس آرام تا توده جمعيتي 16ميليون نفري مكزيكو سيتي نوسان دارد، در عين حال نرخ رشد ساليانه آنها بين 15 درصد تا كاهش واقعي جمعيت در كشورهاي جنگ زده اي مانند كامبوج در تغيير بوده است. ريچارد كربي (Richard Kirby) در كتاب خود به نام شهر نشيني در چين به اين بحث پرداخته است كه شهر هاي چيني اغلب به طرزي گسترده تعداد چشمگيري از بخشهاي همجوار را ضميمه نواحي اداري خود مي سازند تا كنترل نيازهاي ذخيره حياتي شهري همچون مخازن آب و كارخانه هاي توليد نيروي برق را تامين كنند. در نتيجه بسياري از شهرهاي چين نواحي وسيع روستايي را در بر مي گيرند كه مردم ساكن در آنها چندين مايل دور از شهر زندگي مي كنند، در عين حال كه رقم رسمي جمعيت شهر را افزايش مي دهند.

جمعيت جهان در سال 1990 حدود ا ميليارد و 250 ميليون نفر محاسبه شده بود.  در سال 2000 اين جمعيت به 6 ميليارد نفر رشد پيدا كرد. خوشبينانه ترين احتمال براي سال 2050، بالغ بر 12 ميليارد نفر است.

 در طول صد سال اخير،  شهر ها، برنامه ريزي و استراتژي هاي شهري خود را بر اساس متمركز سازي با اهميت آسمانخراش ها و گستردگي مناطق مسكوني با جمعيتي متمركز تغيير داده بودند. مرسوم شدن اين روند باعث از بين رفتن تصاعدي لايه هاي نباتي زمين و اتلاف نا معقول انرژي و تاراج محيط زيست شده بود.

 

نكته: 10 ميليون نفر نمي توانند در جامعه اي كه بر اساس قوانين و ارتباطاتي براي 100/1 همان مقدار جمعيت برنامه ريزي شده است زندگي كنند.

 

شانگهاي : شهري شلوغ و بسيار پرجمعيت!

 

ناتواني مدلهاي شهري:

 

مدلهاي شهري كه در قرن بيستم استفاده مي شدند براي شانگهاي غير قابل استفاده مي نمود و قادر به حل مشكلات ناشي از جمعيت زياد و رشد سريع آن نبود. هرچند همان جمعيت در مقياس هاي خرد تر نيز نشانه هايي  از ناكارآمد بودن مدل هاي سنتي شهري را نشان مي داد. به نظر مي رسد، فلسفه شهري موجود بر اساس تجزيه نگران كننده  يك حقيقت نگاشته شده است:" ما بايد شعار كهنه اثرات حداقل محيط پيرامون را با شعار جديد نفوذ هر چه بيشتر محيط پيرامون، جايگزين كنيم."

 

بيو اكولوژي شهري: مدلسازي واقعي

 

نكته: بيونيك و بيو اكولوژي دو مفهوم سازنده ازفلسفه شهري هستند.

 

مرز 500 متر:

 

 پذيرش بي چون وچراي رشد عمودي شهرها با منطق استفاده عاقلانه از انرژي، با " گسترش بدون مرز" و ايجاد شهرهاي كوچكتر وابسته به هسته مركزي ( ايجاد شهر هاي اقماري) مواجه شد. مدلهاي موجود آسمانخراش ها به خاطر محدوديت هاي تكنولوژيكي و طبيعت غير انساني شان بسيار غير موجه هستند. اين مدلهاي موجود نمي توانند پاسخ مناسبي براي بخش عمده گسترش عمودي شهرها باشند. از زمان ساخت بناي امپاير استيت (Empire State) در سال 1931 با ارتفاع 380 متري اش تا برجهاي امروزه پتروناس با 450 متر ارتفاع، تنها توانسته ايم ارتفاع را 70 متر افزايش دهيم. در كنار تمام اينها كميت ها و كيفيت هاي بسيار مدلهاي ساختاري _ تكنيكي قرار دارند كه رشد سريع  پيشرفتشان براي ساخت و سازهاي مرتفع ، وجود مسلم يك مرز تكنولوژيكي را به خوبي تاييد مي كند.

 

نكته: نظريه بيونيك سازه هاي غول پيكر مدعي است كه براي افزايش حد ارتفاعي، تغييرمفهومي مصالح و روشهاي ساخت ضروري است.

 

فلسفه نوين زندگي:

 

 اعتراضي كه به پذيرش و غلبه فضاهاي عمودي وارد است، براي شكست دادن ركوردهاي به ثبت رسيده ارتفاعي دنياي امروز نيست. دنياي امروز، گسترش يك مدل ابداعي از ساخت و ساز هاي عمودي و يك شكل كردن آنها را، در فلسفه نوين زندگي، يك وظيفه اجتماعي معتبر مي داند. تعهدي شامل بيان مفاهيم تكنولوژيكي انقلابي و متحول كننده كه قادراست به وسيله مدل هاي جديد بيو اكولوژيكي طراحي شهري و معماري، حد ارتفاعي را 500 متر افزايش دهد.

بعد از فلسفه بيولوژيكي با شعار" طبيعت، اولين و بهتر"، بيونيك در اواسط قرن بيستم در روسيه  به عنوان شاخه اي از علم ساير علوم طبيعي و تكنيك هاي مهندسي متولد شد. بيونيك يك نظام ارتباطي بين بيولوژي و تكنولوژي صنعتي تلقي مي شد. موضوع آن مطالعه سازه ها و فرآيند هاي مختلف موجود درپديده هاي بيولوژيكي است تا فهم بهتر اين موضوعات باعث پيشرفت، گسترش و انساني كردن محيط مصنوع افراد بشر شود.

 

نكته: طبيعت جاندار، معماران بالقوه طبيعت، مهندسان و سازندگان را يكجا گرد هم جمع كرده است.

 

شهر عمودي برج بيونيك:

 

برج بيونيك اولين مدل موجود از سازه هاي شهري بيو اكولوژيكال است كه بر مبناي شرايط و قواعد محيط هاي شهري  و اجتماعي شهرهايي كه ساخته مي شوند پايه ريزي شده بود. نگاهي به فرم بنا، محدوديت هاي حداكثر را براي امكان رشد بنا با دانش امروزي نشان مي دهد.

هر شهري در دنيا، صرفه نظراز سطح پيشرفت اجتماعي و اقتصادي اش، ساخت عمودي شهري را آغاز كرده است. ساخت و سازي كه ميزان رشد، ارتفاع و گسترشش با افق آينده شهر مورد نظر به شدت مربوط است.

 

بازگرداندن زمين به طبيعت:

 

بر اساس مدلهاي رايج و قراردادي " طراحي شهري افقي" و "تراكم پايين" صدهزار سكنه مي توانند در محدوده اي به شعاع 2 كيلومتر با نيازهاي ضروري كه براي زندگي شهري لازم است زندگي كنند. از سوي ديگر، شهر عمودي برج بيونيك با گنجايش صد هزار سكنه تنها محدوده اي به شعاع 5/. كيلومتر را اشغال مي كند كه باعث برگرداندن زمين به طبيعت مي شود.

 

نكته: آيا ما اجازه داريم تمام  كره زمين را آسفالت كنيم؟!

 

بلند، سبك و انعطاف پذير:

 

شهر عمودي بر اساس مدلهاي طبيعي طراحي شده است:  سبكي و استحكام استخوان هاي پرندگان، انعطاف پذيري  ساختار سبزيجات و رشد بر اساس مدل طبيعي ساختار يك درخت و ريشه هاي پراكنده آن.

 

نكته: هيچ دو درخت مشابهي از يك گونه وجود ندارند.

 

دو مجموعه ادغام شده بيونيك:

 

شهر عمودي بيونيك براي 2 مجموعه شهري بيواكولوژيكي در نظر گرفته شده است كه يكي از آنها درون ديگري قرار دارد. مجموعه شهري اول رشد و گسترشي عمودي و ديگري افقي دارد. مورد اول يعني برج بيونيك، براي 12 همسايگي عمودي كه ارتفاع هريك به طور متوسط 80 متر است در نظر گرفته شده است. هر طبقه شامل 2 گروه از ساختمان ها مي شود: داخلي و خارجي. هر دو نوع اين ساختمان ها گرد يك باغ عمودي بسيار وسيع قرار گرفته اند. مورد دوم يا پايه جزيره محدوده اي به قطر 1000 متر است كه بناهايي با ارتفاع هاي متفاوت، باغهاي وسيع، درياچه ها و فضاهاي ارتباطي در آن پراكنده شده اند. آينده نگري براي كاربري هاي آتي هر دو مجموعه بسيار متنوع و متعدد است: هتل ها، شركت ها و ادارات، مجموعه هاي مسكوني، تجاري، ورزشي، موقوفات فرهنگي و فضاهاي بازي.

پژوهش در خصوص برج بيونيك از سال 92 توسط تيم علمي سرورا و پيوز آغاز شد كه نتيجه آن نشر يك نظريه  جديد بيونيك بر مبناي قواعد ساختاري قطعات بيولوژيكي قابلل انعطاف و مستحكم بود. مدل ساختاري عمدتا از تحليل علمي تغييرات ساختاري كه در سبزيجات به وجود مي آيند الهام گرفته شده بود كه حد و مرز ارتفاعي معمول را به طرز قابل توجهي افزايش مي داد.

 

 

 

نظريه لايه هاي ساختاري:

 

نكته: طبيعت با تير و ستون ساخته نشده است. بلكه با قوانين رشد بر پا شده است. منطق ساخت طبيعت باعث صرفه جويي در انرژي، قابليت سازگار شدن و انعطاف پذير بودن مي شود.

 

سازه بيونيكي فركتال:

 

با انتشار نام سازه بيونيكي فركتال، يك انقلاب در رشد سازه و تكنولوژي مربوط به آن دردنباي علم ايجاد شد كه همچنان در حال گسترش و توسعه است و بر مبناي يك ايده ساده و معمولي قرار دارد: تقسيم كردن پيوسته سيستم هاي پيچيده  فركتال به ريزترين اجزاء آن.

ساخت و سازهاي رايج معمولا بر مبناي يك سيستم ساده قرار دارد: ستون، تير، كانالهاي تاسيساتي و ... . اما طبيعت بر اساس توسعه پايداري از سيستم هاي پيچيده بنا شده است: سيستم هاي پويا و قوانين رشد.

 

سيستم ظرف هايي از آوند:( Container of Contariner system)

 

با توجه به استحكام  سيستم ظرف هايي از آوند كه در بيشتر سبزيجات وجود  دارد، اصل سيستم سازه اي و ارتباطات عمودي شهر عمودي برج بيونيك  بين همسايگي هاي مختلف در سه بخش مركزي در 92 ستون خياباني تكنولوژيكي نظام يافته است.  وظيفه اين ستون هاي خياباني جابه جا كردن ساكنان، آب، انواع مختلف سيالات موجود و انرژي لازم براي كل مجموعه است ( درست مانند وظيفه آوند در ساختار گياهان). ساختار اين ستون هاي خياباني سوراخي است كه با غشاي نازك و پيچ و تاب خورده اي شكل گرفته و اطرافش با بتن هاي خاصي پوشانده شده و در نهايت شكلي كپسول مانند به خود گرفته است. پيچ خوردگي غشاء باعث بالارفتن استحكام مجموعه و همچنين قابليت انعطاف در برابرا بار غيرمتمركز و بي نظم فشار باد مي شود.

 

نكته: استفاده از فرم كپسول مانند يك روش مهم در صرفه جويي حجم مورد استفاده و انرژي لازم در سبزيجات مختلف است.

 

ستون هاي شهري: مايكروكلايم هاي داخلي

 

پوسته خارجي برج با الهام از ويژگي متخلخل  و رخنه پذير بودن در عين استحكام آشيانه پرندگان در طبيعت طراحي شده است. پوسته اجازه مي دهد كه هواي طبيعي كنترل شده و نور به داخل مجموعه وارد شوند و با  خلق يك مايكرو كلايم،  به طور موثري در پايداري انعطاف پذير كل مجموعه شركت كنند. فرم سازه فركتال خارجي فشار باد را كاهش مي دهد.

 

نكته: درختان سرو مي توانند بسيار باريك اما مستحكم باشند چرا كه هوا مي تواند از بين آنها عبور كند.

 

فونداسيون شناور و سيستم ضد زلزله اي: يك سيستم متخلخل و مقاوم

 

اين سيستم هاي پيچيده خاصيت منحصر به فرد ريشه هاي  درختان بزرگ است. اگر بخواهيم به زبان ساده تر بيان كنيم بايد گفت كه درختان در مركز يك ساختار بي نظم كه از ميليون ها ريشه  شكل گرفته است، غوطه ور هستند. اين ريشه هاي پراكنده آنها را قادر مي كند كه جابجايي هاي خرد ناشي از باد را به خاك منتقل كنند.

 

نكته: سيستم فونداسيون عمودي براي از بين بردن و يا كاهش اثرات باد و زلزله در سازه هاي بزرگ عمودي با ارتفاعي بيش از 500 متر كارساز نيست.

 

12 همسايگي عمودي: "سيستم فونداسيون شناور"

 

درختان كهنسال سيستمي از حلقه هاي متحدالمركز دارند كه مجراهايي براي عبور مايعات لازم براي رشد درون آنها تعبيه شده است(آوندها). اين سيستم علاوه بر اينكه مقاومت درخت را در برابر خمش زياد مي كند، مانند تشك هاي هوا عمل مي كند؛  به اين صورت كه درخت در برابر آتش سوزي  مقاومتر مي شود و در نتيجه آتش نمي تواند تمام درخت را ويران كند.

با الهام گرفتن از اين منطق، 12 همسايگي  بوسيله محدوده هايي كه مانع دخول آب مي شوند و 15 مترارتفاع دارند، از يكديگر جدا شده اند. اين محدوده ها مشابه تشك هاي هوا رفتار كرده و امكان تخليه كنترل شده را در موارد ضروري فراهم مي كنند.

 

سكونت در حين ساخت:

مدل ساخت همسايگي هاي عمودي اجازه ساخت متوالي طبقات بالاتر را پس از اتمام و مسكوني شدن آن مي دهد.

نكته: طبيعت تمام پاسخ ها را در خود دارد. انسان ها در زمان خود پاسخ هر سئوال را از طبيعت خواهند آموخت.

شاخص هاي رشد برج بيونيك:

حداكثر ارتفاع: 1228 متر كه به طور مساوي در300 طبقه تقسيم مي شود.

حداكثر ظرفيت: 100 هزار سكنه

زير بناي كل مجموعه: 2 ميليون متر مربع

 


اين يادداشت در مجله صنعت ساختمان ، شماره ۳۰-۲۹ چاپ شده است.

 

 

 

 

 

 

 



موضوع مطلب :


درباره وبلاگ
نینا شاهرخی

آرشيو وبلاگ
RSS Feed
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ