چهارشنبه ۳٠ تیر ۱۳۸٩ :: ٩:۱٠ ‎ب.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی

به نام خدا 

در دو یادداشت قبل تر نوشته بودم:

"مطالعه قبل از طراحی لازم است! حتی برای شما گروه نیویورکی!"

و اینکه: 

 

"به زودی مطلبی خواهم نوشت از اشتباهات غیرقابل چشم پوشی یک گروه طراحی نیویورکی در طراحی یک بنا تا نقش مطالعه پیش از طراحی بیش ار پیش روشن شود!

صادقانه بگویم خود من هم که این طرح را اول دیدم  از بعضی ایده های غیر تکراری آن خوشم آمد در واقع خواندن نظرات بقیه بود که باعث شد یکبار دیگر برگردم و به مشخصات طرح و طراحی هایش دقیق تر نگاه کنم..."

و حالا بخوانید ادامه داستان را!

 

 Rux  اسم یک گروه طراحی ظاهرا تازه تاسیس است که در نیویورک اقامت دارند. یکی از کارهای این گروه، مسجد ناپدید شده (The vanishing mosque)  است. (نمی دانم ناپدید شده برای ترجمه ونیشینگ مناسب است یا نه اما من بار اولی که متن را خواندم یاد نقطه گریز پرسپکتیو افتادم و اگر به بعضی از زوایا هم دقت کنید تاکید روی به وجود آمدن چنین نقطه ای به چشم می خورد) این مسجد برای ابوظبی امارات طراحی شده، شهری با تابستان های خیلی گرم و زمستان ها کوتاه و معتدل. در واقع این طرح برنده مسابقه ای تحت عنوان معماری به منزله بهسازیست. مسابقه ای که برگزاری آن به عهده گروه ترافیک که یک مجموعه هنر و طراحی ساکن دوبی هستند بوده است.

پروپوزال طراحی گروه Rux، مسجد ناپدید شده، استفاده از ایده آزاد ساختن مسجد از یک فرم ساختمانی مشخص و متصل کردن آن به بافت شهری بود تا آن را قابل دیدن تر و در ارتباط و یکپارچه  با کارهای معنوی و فرهنگی جامعه کند.

طرح، یک پلازای شهری 4000 متر مربعی را نشان می دهد که به طور غیر منتظره ای شبکه شهری را  با  یک دید پرسپکتیوی قوی به سوی مکه  تغییر جهت می دهد. تلفیق تاتیر نماهای دندانه دار اطراف و زاویه سازه باعث می شود اینگونه به نظر برسد که پلازا در حال ناپدید شدن در افق است. فضایی که در اثر جدا شدن صفحه مثلثی شکل (که نماز روی آن برگزار می شود) از سطح زمین ایجاد شده است به محلی برای وضو گرفتن و شستشو برای مراسم مذهبی تبدیل شده است.

در این بین خواندن نظرات بقیه در مورد این طرح بسیار جالب است. از میان 23 نظر تنها 3-4 نظر این طرح را پسندیده اند و بقیه نظر دیگری داشته اند برای مثال:

- به نظر می رسد طراح هیچ چیز در مورد مسلمان ها و نمازخواندن آنها نمی دانسته است. این چیزی نیست که آنها می خواهند!

-  من تعجب می کنم، آنها  چطور خواهند توانست در هوای بسیار گرم یا زیر باران یا زمان طوفان شن نماز بخوانند؟

سطحی که نمازگزاران روی آن نماز می خوانند؛ همانند شاخص یک قطب نمای عظیم

- من در مورد اینکه این مسجد چگونه کار خواهد کرد سئوال دارم. من هرگز یک استخر برای وضو گرفتن ندیده ام. پس موضوع بهداشت چه می شود؟ نماز خواندن در هوای 45 درجه و یک مانع انعطاف پذیر برای نمازگزاران زن و مرد؟ مطمئن نیستم پذیرفته شود.

- یک مسجد المان های تعریف شده ای دارد که برای انجام مناسک مذهبی لازمند. این کانسپت که طرح کاملا در فضای خارج واقع شده  در منطقه خلیج با توجه به شرایط آب و هوایی، حریم و این اصل که کسانی که نمی خواهند وارد مسجد شوند نمی بایست جزئی از مناسک مذهبی در حال برگزاری باشند، قابل اعمال نیست. تلاش خوبیست اما واقعا در زمینه اصول، تحقیق و مطالعه دارای کمبود است.

-(پاسخ یکی از خوانندگان به نظر قبلی) تعداد بسیار زیادی مسجد در جایی که ما زندگی می کنیم وجود دارند که بر اساس همان روش سنتی ساخته شده اند. این نمونه تلاشی برای عرضه چیزی های جدید است و به طرز باورنکردنی ای زیباست و علاوه بر آن الهام بخش!!! نظر کلی مسابقه خلق دوباره مسجد بوده است و Rux  به قدر کافی برای اینکه به ما چیزی را عرضه کند که برای گفتگو الهام بخش باشد جسور بوده است.

-  یک پرسپکتیو کاملا گیرا...این طرح به عنوان یک تصویر بسیار قوی است اما بیایید قبول کنیم به عنوان یک کانسپت زیر خورشید خلیج مناسب نیست، به همین سادگی. اینطور که نوشته شده اعضاء گروهRux   اهل نیویورک هستند، من حتی شک دارم زیر خورشید نیویورک هم جواب بدهد...

- محل نماز خواند باید روی زمین مسطح باشد. نمی تواند روی سطح شیبدار یا پله باشد. مثل این است که در یک کلیسا صلیب را وارونه آویزان کنیم!

-این در هوای دبی غیر ممکن است! و به هیچ وجه کار نخواهد کرد! بروید و ببینید!

-فکر نمی کنم در آن محیط قابل ساخته شدن باشد.

-من واقعا از ایده های جدید در مورد مساجد که فرم یا المان های جدیدی را ،شاید مانند سطح شیبدار، معرفی می کنند استقبال می کنم...همچنین در مورد آب و هوای گرم، یک سازه چادری سبک این مشکل را حل خواهد کرد. اما: باز کردن مسجد رو به سمت راهروهای سرپوشیده با فضایی تجاری خیلی صحیح نیست چراکه فعالیت ها و نمای تجاری باعث پرت شدن حواس خواهد شد و توجه نمازگزار را جلب خواهد کرد که خلاف ارزش ها و اصول نمازخواندن است. بدون در نظر گرفتن این مسائل ایده خوب و جدیدیست.

-ایده شکل گیری فضا به کمک نقطه گریز خوب است اما از نظر عملی نه تنها برای مساجد که برای هیچ نوع فضای عبادتی مناسب نیست. مانند شیب که ممکن است مشکلاتی برای مردمی که آنجا حضور دارند ایجاد کند.

-مانع انعطاف پذیر کاملا صحیح است و این درست همان چیزی است که از دوران پیامبرمان استفاده می شده است. جدا کردن محل خانم ها و آقایان با دیوار اشتباه است. گرما یکی از مشکلات است، من نمی دانم آنها از چه نوع سنگ مرمری می خواهند استفاده کنند یا آیا سیستم سرما زایی قابل نصب خواهد بود یا خیر؟ حواس پرتی همانطور که یکی از شما ذکر کرده بودید هم یکی دیگر از مشکلات است. شاید یک محوطه سازی که بنا را از محل نماز خواندن جدا کند جواب بدهد. اما با همه این ها این طرح بد نیست. جدید است. من شخصا ترجیح می دادم که یک مسلمان یک مسجد را طراحی کند. کسی که از همه چیز در مورد نمازخواندن و دعا مطلع باشد چون این یک بخش بسیار حساس دینی است. اما بازهم می گویم این طرح بد نیست.

-فکر می کنم فضای وضوگرفتن درست مکانیابی نشده است. هرکسی مجبور است مسافت زیادی را به سمت پایین طی کند و دوباره زیر خورشید خیلی داغ برگردد.

و مشکل خیلی بزرگ: هیچ سایه ای وجود ندارد.

بچه ها بیایید واقع گرا باشیم. مسئله دیگری که من کلا با آن مخالفم چیزی است که طراحان در وصف طرح خود گفته اند:" استفاده از ایده آزاد ساختن مسجد از یک فرم ساختمانی مشخص و متصل کردن آن به بافت شهری تا آن را قابل دیدن تر و در ارتباط و یکپارچه  با کارهای معنوی و فرهنگی جامعه کند." در اینجا این جمله بسیار کلی است. اگر آنها واقعا می خواهند چنین کاری را انجام دهند باید در مورد شهرهای مسلمانان مانند هرات، سمرقند، بخارا، اصفهان و خیلی های دیگر مطالعه کنند. شهرهایی که مساجد در آنها نقش مرکز شهر را بازی می کند، تمام شهر گرد آن گسترش پیدا کرده که اهمیت بسیار بیشتری به مسجد می دهد. روشی که این گروه برای طراحی این مسجد به کار برده است غیر رسمی است. هیچ چیز تازه ای جز مسیر رفت و آمد ندارد. اینجا در کراچی ما تعداد زیادی مساجد اینگونه غیر رسمی داریم، پس چیز جدید یا قابل توجهی ندارد.

با این وجود من واقعا به دیدهای پرسپکتیو شک دارم، آنها برای من بخاطر مقیاس دید کاملا غیرطبیعی هستند. پرسپکتیو ها هماهنگ نیستند و از جایی که پرسپکتیوها گرفته شده اند من به سختی می توانم امام جماعت را ببینم و با او ارتباط برقرار کنم در حالیکه دارد خطابه می خواند.

-من سایت گروه طراحیRux  را چک کردم چون امیدوار بودم طرحی برای سیستم سایه بان این مسجد پیدا کنم. طرحی پیدا نکردم اما آنها ذکر کرده اند که "سایه بان های پارچه ای تاشو نور زننده خورشید بعد از ظهر را فیلتر می کنند." این به طور مشخص به مشکل گرما کمک خواهد کرد. من مطمئن هستم که زمانی که آنها طراحی را تکمیل کنند خواهیم دید که این سیستم سایه بان چگونه کار می کند.

- جدای از موضوع باید بگویم خیلی سرحال شدم وقتی نظرات افرادی را که با هم راجع به یک مسئله مربوط به مسلمانان آنهم از دید ساخت و ساز گفتگو می کردند خواندم.

با این همه، از دیدگاه یک مسلمان باید بگویم این طرح به هیچ وجه اجرایی نیست و بله کمبود بسیاری در زمینه تحقیق و مطالعه دارد.

 فردی که برای عبادت به هر مکانی برود به شما خواهد گفت که سکوت و آرامش جزء مهمترین چیزها هستند. علاوه بر این حاصل این ایده فضای باز بزرگی خواهد بود که اهمیت تمیزی و بهداشتی بودن آب وضو را نادیده گرفته است.

می خواهم بگویم از نظر زیبایی شناسانه و دید طراحی من این تفکر و کانسپت را که در این طرح لحاظ شده تحسین می کنم. من این نکته را که ایده ای از تلفیق بنا با شهر لحاظ شده و چگونه فضا اینقدر باز بوده است و انرژی آرامی برای آن داشته است، دوست دارم.

در مورد دمای هوا، من حدود 20 سال در دبی زندگی کرده ام و باید بگویم هوای اینجا در تابستان غیرقابل تحمل است. تصور کنید هر بار که در خانه تان را باز می کنید مثل این است که در یک فر را باز کرده اید، بدون اغراق. دمای هوا در تابستان به 50 درجه می رسد و صرفا داشتن یک سازه چادری برای پوشش اصلا هوشمندانه نیست. علاوه بر این ما طوفان شن، باران و رعد و برق هم داریم.

این قضیه مثل این است که یک شرکت معماری در دبی، بدون دانش کافی یا تحقیق در مسابقه معماری طراحی یک استادیوم بیس بال جدید در نیویورک شرکت کرده باشد. هیچ کس اینجا بیس بال بازی نمی کند و هیچ زمینی برای شروع کردن آن نیست. پس تصور کنید که حاصل آن چه چیزی می تواند باشد. اما برای این تلاش ممنونم.

- این طراح هیچ چیز در مورد اسلام نمی دانسته است. سطح شیبدار به نظر خوب می آید اما نه برای عبادت. افرادی که در جلو ایستاده اند بالاتر از افراد عقب هستند در حالیکه در اسلام همه برابرند. نمازگزاران به حریم احتیاج دارند. خانم ها نباید در دید باشند. این نشانه قطب نما به سمت آسمان است. مسلمانان آسمان پرست یا ستاره پرست نیستند. و بسیاری چیزهای دیگر.

- خیلی جالب است که نه معماران و نه کسانی که اینجا کامنت گذاشته اند هیچ کدام یک ذره هم در مورد قوانین عبادت دسته جمعی و فضاهای آن در اسلام مطالعه نکرده اند. من اطمینان دارم که معماری که طرح صفحه بلند شده از سطح زمین نمازگزاران را داده است، هیچوقت خودش در یک گروه مسلمانان در حال نماز حضور نداشته است تا بداند که بر اساس اصول بنای مساجد اسلامی محل امام جماعت و محراب باید پایین ترین بخش صحن باشد (نه بالاترین!!!) نماز مردمی که در نماز جماعت شرکت می کنند بر روی این پلت فرم بلندتر از سطح زمین فلش مانند بر اساس شریعت اسلام پذیرفته نیست. ساخت این بنای بدون مطالعه باید فورا متوقف شود.

----------------------------------------

منبع: سایت دیزاین بوم دات کام

 

 



موضوع مطلب : معماری امروز / مسابقه معماری


درباره وبلاگ
نینا شاهرخی

آرشيو وبلاگ
RSS Feed
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ