پنجشنبه ۱٥ امرداد ۱۳۸۳ :: ۱:٤۸ ‎ب.ظ ::  نويسنده : نینا شاهرخی
Nina Shahrokhi ©.Persian edition, First published in Hamshahri newspaper Tehran August 2004
وقتي به هيات داوران جايزه امسال پريتزكر نگاه مي كنيم، چه بسا حضور «آدا لوئيس هاكس تيبل» را بسيار موثر مي بينيم؛ بانويي با سابقه در زمينه نقد معماري كه جايزه اي در حد نوبل را به بانويي ديگر بدون سابقه اي آنچناني در زمينه طراحي معماري اعطا كرد. «زاحا حديد» جوان ترين برنده پريتزكر است!
از پوليتزر تا پريتزكر :
آدا لوئيس هاكس تيبل كيست؟ هاكس تيبل متولد سال ۱۹۲۱ و يك منتقد معماري آمريكايي و متولد نيويورك است.  هاكس تيبل در خلال سال هاي ۱۹۶۳ تا ۱۹۸۲ به عنوان منتقد معماري در نيويورك تايمز فعاليت مي  كرد و اين قضيه وي را يك متخصص در زمينه روزنامه نگاري معماري معاصر ساخت؛  هاكس تيبل در سال ۱۹۷۰ (در آغاز موج جديدي از رشد فعاليت هاي فمينيستي) اولين جايزه پوليتزر را به خاطر نقدي متمايز در عرصه معماري از آن خود كرد.
و البته «حديد» يك زن است !
حديد ۵۳ ساله اولين زني است كه در تاريخ ۲۶ ساله مفتخر به كسب جايزه «پريتزكر» شده است.
انتخاب حديد براي دريافت اين جايزه از اين جهت كه آبرومندانه ترين جايزه معماري توجه خود را بر خودنمايي زنان متمركز مي كند، در حرفه اي كه از گذشته در قبضه مردان بوده است، بسيار قابل تامل است.
آيا سرانجام زنان نام خود را در دنياي معماري مطرح مي كنند...؟
بيش از ۲۰ سال از دست يافتن زنان به حقوق برابر در برنامه ريزي دانشكده هاي معماري مي گذرد، اما بر اساس آمار منتشر شده هنوز زنان معمار به تعداد چندان زيادي در رتبه بندي حرفه اي قرار نمي گيرند و در شركت ها نقش رهبري گروه هاي طراحي را بر عهده ندارند، اما وضعيت نسبت به گذشته پيشرفت چشم گيري دارد...
طبق بررسي انجام شده توسط انجمن معماران آمريكا AIA درصد معماران زن داراي پروانه اشتغال از ۷/۱۳ درصد در سال ۱۹۹۹ به ۹/۱۹درصد در سال ۲۰۰۲ افزايش يافته است و آنهايي كه خود شركت دارند و يا از اعضاي اصلي شركتي هستند از ۲/۱۱ درصددر ۱۹۹۹ به ۷/۲۰درصددر ۲۰۰۲ افزايش داشته اند.
با وجود موفقيت زناني همانند «زاحا حديد»، برخي زنان هنوز احساس بازنده بودن در سطوح بالاي كار حرفه اي دارند! «زاحا حديد» در اين مورد مي گويد : «بسيار غريب است كه در ۶ معمار برگزيده براي طراحي مركز تجارت جهاني هيچ زني وجود ندارد...».
در سالهاي اخير حداقل «حديد» مي تواند ببيند كه ديدگاه هاي جاه طلبانه اش از روي كاغذ (حال به هر دليل!) به واقعيت هاي عيني تبديل شده اند.
بن بست از نوع زنانه...
هندسه تكه پاره «حديد» و تحرك سيالش بيشتر از خلق يك زيبايي، انتزاعي تاثير گذار است؛ اين تجسمي از كار است كه به گمان «معمار»، جهاني را كه ما درون آن زندگي مي كنيم را كنكاش و بيان مي كند. بايد پذيرفت كه كارهاي حديد يك معماري افراطي (Extreme architecture) است؛ يك معماري كه به تبع جنسيت معمار دوست دارد در كرانه هاي نهايي سير كند، يك معماري دوپينگي به معناي واقعي كلمه، معادلي معمارانه از سقوط تدريجي كه تحققي از مفهوم زنانه «افراط» است!
هر چند اين مساله در حال جا افتادن است كه اگر ما كارهاي «حديد» را نپذيريم، جنبش خلاق را در حوزه معماري رد كرده ايم، فراموش نشود كه اين پذيرش نبايد راه را براي پذيرش باخت بازي زندگي در برابر اين چنين جنبش هاي فصلي هموار سازد.


موضوع مطلب :


درباره وبلاگ
نینا شاهرخی

آرشيو وبلاگ
RSS Feed
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ